Μπέζοαρ: Το «αντίδοτο» που υπάρχει και στον πραγματικό κόσμο

Από τις πιο αξιομνημόνευτες σκηνές της «Φιλοσοφικής Λίθου» είναι αδιαμφισβήτητα το πρώτο μάθημα Φίλτρων του Χάρι, κατά το οποίο ερχόμαστε ουσιαστικά για πρώτη φορά σε επαφή με τον Καθηγητή Σνέιπ. Όπως πιθανόν να θυμάστε, ο Σνέιπ θέτει στον Χάρι μερικές ερωτήσεις, τις οποίες ο μικρός μαθητής αδυνατεί να απαντήσει. Μία από αυτές ήταν και η περίφημη: «Πού θα έψαχνες αν σου ζητούσα να μου βρεις ένα μπέζοαρ;». Παρότι πολλοί από εσάς είμαι σίγουρος ότι μπορείτε να απαντήσετε αμεσότητα στην ερώτηση, ίσως να μην έχετε συνειδητοποιήσει ότι το μπέζοαρ αποτελεί ένα από τα πολλά κοινά σημεία του Μαγικού και του πραγματικού, δικού μας Κόσμου.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Το μπέζοαρ είναι μία μάζα από τρίχες, φυτικές ίνες και άλλα άπεπτα υλικά, η οποία παραμένει στο έντερο ενός ζώου και σχηματίζει μία σκληρή μπάλα σαν πέτρα. Η εν λόγω πέτρα δρα ως αντίδοτο στην πλειοψηφία των δηλητηρίων, εξού και τα μπέζοαρ αποτελούν βασικό συστατικό για το Αντίδοτο των Κοινών Δηλητηρίων. Να σημειωθεί βέβαια ότι μία από τις εξαιρέσεις είναι το δηλητήριο του Βασιλίσκου, ενώ, σύμφωνα με τον Καθηγητή Σλάγκχορν, τα μπέζοαρ είναι εξαιρετικά σπάνια, γι’ αυτό και είναι χρήσιμο οι μάγοι και οι μάγισσες να γνωρίζουν πώς να παρασκευάζουν αντίδοτα.

Πού το συναντάμε στην ιστορία του Χάρι

Αν και παρασκηνιακά, το μπέζοαρ εμφανίζεται συχνά πυκνά στις περιπέτειες του Χάρι. Αρχικά, γνωρίζουμε ότι στο ντουλάπι της Αίθουσας των Φίλτρων υπάρχει ένα μικρό απόθεμα με μπέζοαρ, ενώ υπάρχουν τουλάχιστον δύο και στο Αναρρωτήριο. Το 1991, ο Σνέιπ –όπως προείπαμε- ρωτάει τον Χάρι για αυτό κατά το πρώτο μάθημα των Φίλτρων, ενώ το 1994, σε μία εξέταση του μαθήματος, παρότι το μπέζοαρ ήταν στα αναγκαία συστατικά του εξεταζόμενου αντιδότου, ο Χάρι, απορροφημένος από το χριστουγεννιάτικο ρεβεγιόν που ήταν προ των πυλών, ξέχασε να το προσθέσει, με αποτέλεσμα να «πατώσει». 

Επιπλέον, από τον «Ημίαιμο Πρίγκιπα» μαθαίνουμε ότι ως μαθητής, ο Σνέιπ είχε διορθώσει τη λίστα με τα αντίδοτα του βιβλίου «Παρασκευή Φίλτρων για Προχωρημένους» (Advanced Potion –Making), διαγράφοντας τα πάντα και σημειώνοντας την εξής φράση: «Απλώς χώνεις ένα μπέζοαρ στο στόμα τους». Η σημείωση αυτή ήταν εξαιρετικά πολύτιμη για τον Χάρι κατά το σχολικό έτος 1996-1997, όταν, στο μάθημα των Φίλτρων για τα αντίδοτα, ο Χάρι έφερε ένα μπέζοαρ στον Σλάγκχορν ως απάντηση για το δηλητήριο που υποτίθεται ότι έπρεπε να αναλύσει. Περιττό να πούμε ότι η κίνηση αυτή οδήγησε στον θαυμασμό του Σλάγκχορν και στην επιβράβευση με 10 πόντους για το Γκρίφιντορ. Τέλος, την 1^η Μαρτίου του 1997, το μπέζοαρ αποδείχτηκε κομβικής σημασίας, όταν ο Ρον δηλητηριάστηκε από το υδρόμελο του Σλάγκχορν. Και αυτό διότι ο Χάρι βρήκε το μπέζοαρ που είχε δώσει στον Καθηγητή, το έχωσε στο λαιμό του Ρον και του έσωσε τη ζωή.

Τα μπέζοαρ στον πραγματικό κόσμο

Από τα παραπάνω μπορούμε εύκολα να συμπεράνουμε το πόσο χρήσιμα και πολύτιμα είναι τα μπέζοαρ στον Μαγικό Κόσμο. Αυτό όμως που πρέπει να τονιστεί είναι πως τα μπέζοαρ δεν αποτελούν δημιούργημα της Rowling, αλλά υπάρχουν και στον δικό μας κόσμο. Η λέξη μπέζοαρ προέρχεται από το περσικό pad-zahr που σημαίνει «προστασία από δηλητήριο», ενώ η αντίστοιχη λέξη στα Ελληνικά είναι παντζέχρι. Ο μύθος του ως αντιδότου ήρθε στην Ευρώπη από τη Μέση Ανατολή τον 11^ο αιώνα μ.Χ. και ήταν εξαιρετικά δημοφιλής μέχρι και τον 18^ο αιώνα. Στην κινεζική Βοτανολογία, τα μπέζοαρ χρησιμοποιούνται ευρέως και πιστεύεται ότι αφαιρούν τις τοξίνες από το σώμα. Το παντζέχρι είναι συνήθως πρασινωπό και σχηματίζεται σε όλα τα φυτοφάγα ζώα, αλλά και στα φίδια, ενώ υψηλής ποιότητας θεωρείται το παντζέχρι από σκαντζόχοιρο.