Γιώργο Καλτσούδα, πώς είναι να επιμελείσαι τα εξώφυλλα του Χάρι Πότερ;

Λίγα 24ωρα μετά την ανακοίνωση της Carlsen ότι τον Σεπτέμβριο θα κυκλοφορήσει μία νέα σκληρόδετη έκδοση των βιβλίων του Χάρι Πότερ, o Γιώργος Καλτσούδας, ο οποίος επιμελήθηκε τα συγκεκριμένα, εντυπωσιακά εξώφυλλα, μοιράζεται μαζί μας τα συναισθήματά του, ενώ αποκαλύπτει πολλά για την όλη διαδικασία, αλλά και για την έμπνευσή του.

Ο Γ. Καλτσούδας είναι Έλληνας εικονογράφος, γνωστός για τη δουλειά του στον κόσμο των εναλλακτικών κινηματογραφικών αφισών και εκτυπώσεων. Σχεδιάζει εξώφυλλα για κόμικς και μυθιστορήματα, ενώ στο παρελθόν ήταν καλλιτεχνικός διευθυντής στο μάρκετινγκ ταινιών για διάφορα μεγάλα κινηματογραφικά στούντιο, όπως Disney, Warner Bros, Marvel και Universal. Το ύφος του αποτελεί μια σύγχρονη εκδοχή της εικονογράφησης που συναντάμε σε vintage αφίσες ταινιών, παιδικά βιβλία και εικονογραφήσεις περιοδικών, με έμφαση στην οικοδόμηση του κόσμου και στην αφήγηση ιστοριών μέσα από εξέχοντα γεωμετρικά σχήματα και μια ασυνήθιστη αρμονία φωτεινών και υποτονικών χρωμάτων.

Χριστόφορος Παυλάκης: Πώς προέκυψε η πρόταση να αναλάβεις την επιμέλεια των εξωφύλλων της εν λόγω έκδοσης;

Γιώργος Καλτσούδας: Πέταξε μια κουκουβάγια μέσα στο γραφείο μου από την μπαλκονόπορτα και μου άφησε ένα γράμμα με μια κόκκινη σφραγίδα. Το άνοιξα και μέσα ήταν μια πρόσκληση από την Κάρλσεν για να ζωγραφίσω τα εξώφυλλα της καινούργιας γερμανικής έκδοσης. 😉

Χ.Π.: Πόσο καιρό χρειάστηκες για να ολοκληρώσεις κάθε εξώφυλλο, αλλά και το συνολικό πρότζεκτ;

Γ.Κ.: Χρειάστηκα όλο το καλοκαίρι και λίγο από το φθινόπωρο. Σχεδόν δηλαδή ένα εξάμηνο. Απαιτήθηκε αρκετή δουλειά, έκανα πολύ έρευνα και με πολύ αγάπη και κόπο φτάσαμε στο σήμερα.

Χ.Π.: Περιέγραψέ μας λίγο τη διαδικασία που ακολουθείται από τη δημιουργία ως και την τελική έκδοση των εξωφύλλων.

Γ.Κ.: Πρώτα σχεδίασα ένα μπροστινό εξώφυλλο για το πρώτο βιβλίο ως δοκιμαστικό, προκειμένου να σιγουρευτούν ότι ήμουν η σωστή επιλογή. Τους άρεσε, οπότε προχωρήσαμε στις διαπραγματεύσεις του συμβολαίου. Στη συνέχεια, ζωγράφισα πρόχειρα σκίτσα σε μακέτα πίσω/ράχη/μπροστά για το καθένα από τα 7 βιβλία, οπότε 21 ζωγραφιές στο σύνολο.

Πρώτα μου έδινε σχόλια για διορθώσεις η αρχισυντάκτρια από την Καρλσεν, η Ανν Μπέντερ – η οποία είναι πραγματικά αξιολάτρευτη, μετά διόρθωνα και έπειτα η Ανν τα έστελνε στην TBP (The Blair Partnership), δηλαδή στην ομάδα που αντιπροσωπεύει την Τζ. Κ. Ρόουλινγκ, προκειμένου να μας στείλουν τα δικά τους σχόλια για αλλαγές και διορθώσεις. Να σημειώσω εδώ πως δεν είμαι σίγουρος αν συμμετείχε και η ίδια η Ρόουλινγκ σε αυτούς του ελέγχους κάποιες φορές ή αν είναι μόνο η ομάδα της που ασχολείται. 

Η ίδια διαδικασία ακολουθούνταν και για τα ολοκληρωμένα έγχρωμα σχέδια. Αυτή τη στιγμή, ακόμα περνούν από έλεγχο οι δύο τελευταίες ζωγραφιές του Ρον και της Ερμιόνης, ο καθένας τους σε ολόσωμες πόζες μεγάλου μεγέθους, οι οποίες θα χρησιμοποιηθούν για διάφορους διαφημιστικούς σκοπούς, όταν έρθει η ώρα. Μόλις προχθές εγκρίθηκε ο Χάρι, αλλά δεν ήμουν ευχαριστημένος με τη σκούπα του και το χέρι που την κρατάει. Επομένως, ζωγράφισα ξανά το χέρι του, έκανα το κοντάρι της σκούπας πιο φαρδύ και το έστειλα. Τώρα μόλις έβαλα τις τελευταίες πινελιές στον αρουραίο του Ρον, τον Σκάμπερς.

Χ.Π.: Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετώπισες;

Γ.Κ.: Νομίζω ότι η πρώτη και η μεγαλύτερη ήταν το πώς θα ξεχωρίσω. Έχουν υπάρξει τόσες πολλές εκδόσεις, με τόσο ταλαντούχους ζωγράφους. Δεν με απασχολούσε το να είμαι ο καλύτερος ή κάτι τέτοιο. Εξάλλου, δεν ξεπερνιέται με τίποτα η Ταϊλανδική έκδοση, η οποία παραμένει το χρυσό στάνταρ. Με απασχολούσε περισσότερο να μην γίνει η δική μου προσπάθεια απλά μια από τις ίδιες. Αυτή η προσέγγιση των MinaLima, με τον βικτοριανό-γκόθικ μαξιμαλισμό στον σχεδιασμό εξωφύλλων ήταν τόσο πολύ της μόδας τα τελευταία 15 χρόνια στην εκδοτική βιομηχανία, αλλά και πολύ έντονα ταυτισμένο πλέον με τον Χάρι Πότερ, που κατάλαβα πως έπρεπε οπωσδήποτε να ξεφύγω από αυτό και να κάνω κάτι πιο λιτό. 

Επέλεξα λοιπόν να ερευνήσω σχέδια και αισθητική από τις εποχές του μεσαίωνα και του Βυζαντίου, που έχουν κάπως έναν μοντερνισμό, μια γραφική απλότητα σε αντίθεση με τη βικτοριανή βαβούρα που έχει επικρατήσει στα περισσότερα χαριποτερικά εξώφυλλα και στις ταινίες. Επιπλέον, μπορεί να ακουστεί περίεργο άλλα πήρα και μεγάλη έμπνευση από τον Μπάτμαν. Όχι τόσο φανερά ή άμεσα, αλλά γενικώς σαν ιδέα. Παρόλο που ο κάθε φαν του Μπάτμαν έχει τη δική του αγαπημένη σειρά ταινιών, ηθοποιών, μπάτμομπιλ, κόμικ, φιγούρων κλπ. που προτιμά, ένα πράγμα στο οποίο συμφωνούν όλοι είναι ότι η σειρά «Batman the animated series» θεωρείται η απόλυτη πεμπτουσία διασκευής. Αυτήν την αίσθηση ήθελα να πετύχω με τον Χάρι Πότερ. Να δει κάποιος τη συγκεκριμένη έκδοση και να νιώσει ότι είναι μια καθαρή, αυθεντική, φινετσάτη ερμηνεία. Όχι απαραίτητα η καλύτερη, ούτε η πιο εντυπωσιακή, αλλά να διαθέτει μία αίσθηση ότι είναι πιο επίσημο.

Χ.Π.: Πώς επέλεξες ποια σκηνή θα αποτυπώσεις στο εκάστοτε εξώφυλλο;

Γ.Κ.: Ήθελα να αποτυπώσω διάφορα παραδείγματα στα οποία ο Χάρι κατακτά τον φόβο. Για παράδειγμα, ο φόβος του να πηγαίνει για πρώτη φορά σε ένα καινούργιο σχολείο -πόσο μάλλον όταν είναι ένα τεράστιο σκοτεινό κάστρο- και πρέπει να κάνει νέους φίλους ή ο φόβος του θανάτου (στο πάρτι θανάτου με τα φαντάσματα) ή όταν ο Χάρι φτάνει κοντά στη στιγμή που θα τον ανακρίνουν στο Υπουργείο Μαγείας. 

Χ.Π.: Είχες εξαρχής στο μυαλό σου τις συγκεκριμένες σκηνές για τα εξώφυλλα ή υπήρχαν και άλλες σκέψεις/προτάσεις που τελικά δεν προχώρησαν; 

Γ.Κ.: Η αρχική πηγή έμπνευσης για μένα ήταν μια μικρή σκηνή στην πρώτη ταινία («Φιλοσοφική Λίθος») που ο Χάρι βρίσκεται μόνος του σε μια χιονισμένη αυλή του κάστρου παρέα με την κουκουβάγια του, την Χέντβιχ. Είναι απλώς μια σύντομη, τρυφερή στιγμή ανάμεσα σε ένα αθώο παιδάκι και το κατοικίδιό του χωρίς διάλογο κι όμως εκπέμπει μια ιδιαίτερη αίσθηση μαγείας. Από εκεί ξεκίνησε η ιδέα για το δοκιμαστικό του πρώτου εξωφύλλου.

Γενικά το στυλ μου είναι πάντα να παρουσιάζω στιγμιότυπα. Δεν συνηθίζω να κάνω μοντάζ διαφόρων χαρακτήρων και αντικειμένων ή σουρεαλιστικές εικόνες. Πάντα μου αρέσει να απεικονίζω μία και μόνο συγκεκριμένη στιγμή και να βάζω λεπτομέρεια στο τριγύρω περιβάλλον, οπότε ήξερα ότι το ίδιο θα έκανα και με αυτήν τη σειρά. Ήθελα κυρίως να υπάρχει μια ατμόσφαιρα, λίγο μυστήρια και ομιχλώδης. Η Κάρλσεν δεν είχε καμία αντίρρηση σε αυτό, ίσα ίσα που ήταν ακριβώς αυτό που ήθελαν και οι ίδιοι. Η προηγούμενη έκδοση ήταν πανέμορφη και γενικά ήταν δύσκολο να αποχωριστούν κάποιες ιδέες στα γραφικά, οπότε παρέμεινα λιγάκι πιστός στο προηγούμενο φορμάτ, προσεγγίζοντάς το κάπως σαν αναβάθμιση, ούτως ώστε να νιώσουν περισσότερη ασφάλεια με αυτό το «μεσαιωνικά εμπνευσμένο μοντέρνο παραμύθι» ύφος που επέλεξα να κάνω.

Οι μόνες άλλες ιδέες που είχα ήταν για τον «Αιχμάλωτο του Αζκαμπάν» και για το «Τάγμα του Φοίνικα». Στην περίπτωση του τρίτου βιβλίου, αρχικά σκέφτηκα να κάνω τη στιγμή στη Μαύρη Λίμνη που ο Προστάτης του Χάρι διώχνει τους Παράφρονες. Ωστόσο, επειδή ήταν βραδινή σκηνή, αρά θα χρειαζόταν μπλε, και ήδη είχα φτιάξει ένα βραδινό, μπλε σκηνικό για το πρώτο βιβλίο, αποφάσισα να φτιάξω το δάσος με πράσινο, δηλαδή σε πρωϊνό σκηνικό, επιλέγοντας τη σκηνή με τον ιππόγρυπα. Αναφορικά με το «Τάγμα του Φοίνικα», μου πέρασε από το μυαλό η σκηνή στη σχολική αίθουσα Μαντικής του κένταυρου Φιρέτσε, επειδή δεν έχω δει κανέναν να το έχει ζωγραφίσει ποτέ, αλλά δεν ταίριαζε στη γενικότερη ιδέα που αφορούσε την αντιμετώπιση του φόβου.

Χ.Π.: Έχεις πει πως, όταν ζωγραφίζεις, ακούς μουσική. Τι μουσική άκουγες όταν σχεδίαζες τα συγκεκριμένα χαριποτερικά εξώφυλλα;

Γ.Κ.: Εκείνον τον καιρό άκουγα πιο πολύ τον καινούργιο δίσκο των Jungle και επίσης άκουγα συχνά Thee Sacred Souls, Artemas, The Kid Laroi, Asal, Mondo Grosso, Pale Jay κ.ά.. Καμιά φορά ακούω και soundtracks ταινιών ή σειρών, αλλά πλέον όχι και τόσο.

Χ.Π.: Ποια είναι τα συναισθήματά σου τώρα που βλέπεις ολοκληρωμένο το έργο σου;

Γ.Κ.: Δεν έχει γίνει ακόμη η μεγάλη ανακοίνωση τύπου που θα φανερωθούν ολοκληρωτικά και με πιο διαφημιστικό τρόπο όλα τα σχέδια, οπότε ακόμα είναι λίγο ήρεμα τα πράγματα. Επιπρόσθετα, έχουν ήδη κυκλοφορήσει prints (συλλεκτικές αφίσες) των τριών πρώτων ταινιών που έφτιαξα για την Sideshow, για τις οποίες δέχτηκα πολύ καλή κριτική. Οπότε, έχοντας δεχτεί μέχρι στιγμής τόσα θετικά σχόλια για τη χαριποτερική δουλειά μου, είμαι συνηθισμένος. Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να δώσω τον καλύτερο μου εαυτό καλλιτεχνικά, καθώς και να προωθήσω και να υποστηρίξω τη δική μου συμμετοχή σε αυτήν τη συγκεκριμένη έκδοση. Θέλω εδώ να τονίσω ότι οι άνθρωποι της Κάρλσεν ήταν φανταστικοί. Πραγματικά, είχα τόσο καλή εμπειρία δουλεύοντας μαζί τους, που θα ήθελα σίγουρα να συνεργαστούμε εκ νέου και σε άλλα πρότζεκτ, εκτός του Μαγικού Κόσμου.

Χ.Π.: Υπάρχει κάποιο από τα εξώφυλλα που ξεχωρίζεις;

Γ.Κ.: Η αγαπημένη μου ζωγραφιά είναι αυτή στο πίσω μέρος του πρώτου βιβλίου, η οποία αποτυπώνει τα παιδιά μέσα στη βαρκούλα που τους πάει για πρώτη φορά στο Χόγκουαρτς. Επίσης, είμαι πολύ ευχαριστημένος με το αποτέλεσμα του έκτου βιβλίου. Πιστεύω πως βγήκε πολύ καλύτερη η εικόνα απ’ ότι περίμενα.

Χ.Π.: Είναι αλήθεια ότι, εκτός από τα εντυπωσιακά αυτά εξώφυλλα, η νέα αυτή έκδοση κρύβει και άλλες εκπλήξεις; Τι μπορούν να περιμένουν οι φανς;

Γ.Κ.: Θα υπάρξουν και άλλες ζωγραφιές στα πίσω εξώφυλλα και στις ράχες. Επιπλέον, έχω φτιάξει τη δική μου εκδοχή του εμβλήματος του Χόγκουαρτς, καθώς και τα εμβλήματα των τεσσάρων κοιτώνων. Κάποια στιγμή θα κυκλοφορήσει και κουτί/θήκη για τη σειρά, αλλά δεν το έχω ξεκινήσει ακόμα.

Χ.Π.: Όπως είπαμε και προηγουμένως, αυτή δεν είναι η πρώτη σου δουλειά που σχετίζεται με τον Μαγικό Κόσμο, σωστά;

Γ.Κ.: Ναι, έχω κάνει και τις συλλεκτικές αφίσες των ταινιών που ανέφερα πριν. Τις υπόλοιπες πέντε δεν τις έχω τελειώσει ακόμα, αλλά θεωρώ ότι μέσα στο 2025 θα κυκλοφορήσουν και αυτές. Πέρα από αυτό όμως, δεν έχω ζωγραφίσει ποτέ κάτι σχετικό με τον Χάρι Πότερ. Η αλήθεια είναι ότι, ενώ τα αγάπησα πάρα πολύ αυτά τα βιβλία και στην ουσία ήταν σχεδόν σαν να γράφει κάποιος για τη ζωή μου -οπότε πάντα θα υπάρχει αυτό το συναισθηματικό δέσιμο, δεν υπήρξα ποτέ υπερβολικά τεράστιος φαν. Ως εκ τούτου, δεν μου πέρασε ποτέ από το μυαλό να δοκιμάσω να κάνω fan art, ούτε το είχα ποτέ ως στόχο. 

Αυτό ίσως να συνέβη επειδή, όταν ήμουν μικρότερος, δεν συνειδητοποίησα ότι θα μπορούσαν να υπάρξουν ευκαιρίες για άλλες διασκευές και καινούργιο πακετάρισμα στο μέλλον, όπως συνηθίζεται με άλλες μυθοπλασίες. Νόμιζα δηλαδή ότι ο Χάρι Πότερ ήταν κάτι που ήρθε, έκανε εξαιρετικό πάταγο και μετά από καμιά δεκαετία επιτυχίας θα έφευγε. Κι όμως, 25 χρόνια μετά, είμαστε εδώ και κατά κάποιον μαγικό τρόπο, έχω βρεθεί σε αυτήν τη θέση. Είμαι πολύ ευγνώμων.

Χ.Π.: Αφού λοιπόν όταν ήσουν μικρός σου άρεσε ο Χάρι Πότερ, έχεις κάποιο αγαπημένο βιβλίο ή χαρακτήρα; Ξέρεις σε ποιον κοιτώνα ανήκεις;

Γ.Κ.: Μου αρέσει πάρα πολύ η μέση της σειράς («Αιχμάλωτος του Αζκαμπάν», «Κύπελλο της Φωτιάς» και «Τάγμα του Φοίνικα»). Θεωρώ πως ήταν το δυνατότερο σημείο της ιστορίας. Για να πω την αλήθεια, δεν έχω κάποιον αγαπημένο χαρακτήρα. Ίσως να πω τους δίδυμους Γουέσλι. Ο κοιτώνας μου σίγουρα θα ήταν το Ράβενκλοου, παρόλο που το αγαπημένο μου χρώμα είναι το πράσινο.

Χ.Π.: Σε τι διαφέρει η εικονογράφηση του εξωφύλλου ενός βιβλίου από τη δουλειά που απαιτείται στα κόμιξ;

Γ.Κ.: Προσωπικά δεν διαχωρίζω μεταξύ κόμικ και βιβλίου. Όταν κάνω μια δουλειά, είτε είναι για κόμικ είτε για βιβλίο, επιτραπέζιο ή οτιδήποτε άλλο, το προσεγγίζω με τον ίδιο βαθμό δουλειάς και προσπάθειας. 

Χ.Π.: Μένεις μόνιμα στην Καβάλα, αλλά παλαιότερα ήσουν στο Λονδίνο και εργαζόσουν για κάποια από τα μεγαλύτερα στούντιο στον χώρο του κινηματογράφου. Πώς ήταν η συγκεκριμένη εμπειρία και τι σε έκανε να επιστρέψεις στην Καβάλα;

Γ.Κ.: Επειδή γράφτηκαν διάφοροι χαζοί τίτλοι σε παλιότερες συνεντεύξεις που έχω δώσει, θέλω να το διευκρινίσω. Δεν έχω αφήσει καμία καριέρα για να πάω να κλειστώ στην Καβάλα. Την καριέρα μου τη συνεχίζω κανονικά όλα αυτά τα χρόνια και απλώς έχω αφοσιωθεί πιο συγκεκριμένα στην εικονογράφηση, δηλαδή αποκλειστικά στη ζωγραφική, σε αυτό που ήθελα πάντα. Δεν ήταν ποτέ όνειρο μου να γίνω γραφίστας ή να ασχοληθώ με το marketing, απλώς έτυχε να καταλήξω σε αυτό για μια προσωρινή περίοδο της ζωής μου. Συνεχίζω και δουλεύω κανονικά, κάνοντας αυτό που αγαπώ, με πελάτες από διάφορα μέρη του κόσμου και κάποιες φορές βρίσκομαι στην Αθήνα, άλλες φορές στην Αγγλία ή στην Γαλλία, στη Θεσσαλονίκη ή στην Αμερική. Το σπίτι μου βρίσκεται στην Καβάλα.

Χ.Π.: Τι απαιτείται ώστε κάποιος να πετύχει στον τομέα σου; Ταλέντο, γνωριμίες, εμπειρία, εξάσκηση;

Γ.Κ.: Όλα αυτά που είπες συν την τύχη. Δυστυχώς, παίζει τεράστιο ρόλο η τύχη.

Χ.Π.: Θεωρείς τη δουλειά σου στα χαριποτερικά εξώφυλλα ως ένα ορόσημο της καριέρας σου;

Γ.Κ.: Ελπίζω πως ναι. Θα δείξει. Θα μάθουμε τον Σεπτέμβριο. Υπάρχει και ένα ενδεχόμενο να βρεθώ στην έκθεση βιβλίων της Φρανκφούρτης. Ακόμα το συζητάμε αυτό με την Κάρλσεν.

Χ.Π.: Κλείνοντας, με τι άλλο, χαριποτερικό ή μη, θα ήθελες να ασχοληθείς στο μέλλον;

Γ.Κ.: Δεν ξέρω αν θα το τολμούσε ποτέ κανείς, αλλά θα είχε ενδιαφέρον να βλέπαμε μια διασκευή της χαριποτερικής σειράς σε graphic novels. Μπορεί να με ενδιέφερε κάτι τέτοιο, αλλά θα ήταν ένα πολύ δύσκολο και τεράστιο πρότζεκτ. Κάποια στιγμή θέλω σίγουρα να κάνω μια σειρά από prints (αφίσες) των ταινιών του Μιγιαζάκι από το στούντιο Γκίμπλι. Ίσως στο μέλλον να δοκιμάσω κιόλας να κάνω τη δική μου διασκευή διάφορων παραμυθιών και αρχαίων μύθων, γιατί όχι.

Χ.Π.: Σε ευχαριστώ πολύ Γιώργο και εύχομαι να τα πούμε κάποια στιγμή και από κοντά. 

Γ.Κ.: Εγώ ευχαριστώ.

Μπορείτε να μάθετε περισσότερα για τον Γιώργο Καλτσούδα και τις δημιουργίες του στο georgecaltsoudas.com.